Czy robot potrafi się śmiać?

Naukowcy opracowali szereg algorytmów odpowiedzialnych za emocje maszyny myślącej. Wpisując w matrycę robota kod, potrafimy wywołać na jego twarzy uśmiech zawsze wtedy, kiedy przed jego receptorami ktoś poślizgnie się na skórce od banana. Ten uśmiech może być na przykład amerykański, powściągliwy lub zarażający innych, ale pewne jest jedno: robot, śmiejąc się, nie będzie "czuł" komizmu sytuacji. Zaprogramowano go tak: odbierasz obraz upadku człowieka i wtedy się śmiejesz. Ale nikt nie dał mu tej delikatnej formuły, właściwej ludziom, którzy na przykład płaczą, kochają, złoszczą się, choć czasem sami nie wiedzą, dlaczego. Robot tego nie rozumie! Potrafi tylko to, co "wpisze" w niego człowiek.

Problem emocji w kontekście sztucznej inteligencji fachowo nazwany został kwestią qualiów. Kiedy patrzysz na pięknie kwitnące kwiaty o zachwycającym kolorze i zapachu, w twojej głowie pojawia się ciąg skojarzeń, luźnych myśli, które prowadzą cię do wspomnień twej pierwszej miłości albo każą ci się ot tak, po prostu, zachwycić naturą. Ta siatka myśli i niemożność opisania, o co tak naprawdę chodzi, kiedy zauroczony patrzysz na kwitnącą różę, to są qualia. Tego właśnie brakuje myślącym maszynom.

Przeciwnicy sztucznej inteligencji uczynili z qualiów argument na rzecz tezy, jakoby myśląca maszyna nie miała prawa istnieć. Właśnie z tego powodu, że brak jej emocji. W definicji SI zawiera się zasada, że maszyna wtedy uznana zostanie za myślącą, kiedy jej procesy umysłowe będą kopią ludzkich. Zasada ta obejmuje również sferę emocjonalną. A tej robotowi ciągle brakuje.

Dla miłośników SI problem qualiów jest bezsensownym przykładem porównywania słabego, targanego emocjami człowieka z maszyną o zadziwiająco wielkiej mocy obliczeniowej, eliminującej potencjalne błędy, jakie powstać mogą podczas rozumowania, rozwiązywania problemów.

Pamiętać jednak trzeba, że maszyna kontempluje piękno bez uczuć, ale z zadziwiająca precyzją, którą ciągle jeszcze zawdzięcza emocjonalnemu człowiekowi.

R. E. Krzemińska