Napój, który doda ci męskości

Wydawałoby się, że odpowiedź jest prosta: pijemy energizery, ponieważ chcemy wydłużyć zdolność koncentracji i poprawić naszą kondycję fizyczną. Okazuje się, że wyniki badań naukowców z University at Buffalo przynoszą inną odpowiedź.

Energizer a "toksyczna osobowość"

Badania dotyczyły zależności pomiędzy korzystaniem z napojów typu Red Bull a nadużywaniem pewnych substancji czy częstszymi zachowaniami ryzykownymi. Socjolog Kathleen E. Miller badała konkretnie tak zwaną toksyczną tożsamość samczą. Według niej osobowość ta dotyczy osobników hiper-męskich, uprawiający sport i angażujących się w ryzykowne zachowania.

Toksyczna osobowość samcza to według Miller coś więcej niż osobowość sportowca. Według niej występuje tu większa koncentracja na zachowaniach typowo męskich. W tym wypadku nie wystarczają już wyczyny sportowe, aby zbudować poczucie męskiej wartości. Konieczne są zachowania toksyczne, których elementem wspólnym jest ryzyko, niebezpieczeństwo.

Miller zbadała 795 studentek i studentów. 39 proc. badanych przyznało się do spożycia co najmniej jednego energy drinka w poprzednim miesiącu. Więcej pili mężczyźni - przeciętnie 2,49 jednostki energizera na miesiąc, kobiety średnio 1,22 jednostki.

Wyniki badań pokazują, że osoby, które spożywają napoje pobudzające częściej niż 6 razy na miesiąc, z trzykrotnie większym prawdopodobieństwem niż inni palą papierosy, nadużywają lekarstw na receptę i częściej angażują się w bójki. Dwukrotnie bardziej prawdopodobne jest też wśród tych osób nadużycie alkoholu i palenie marihuany. Jednocześnie wśród "fanów" Red Bulla częściej pojawiały się zachowania takie jak seks bez zabezpieczenia, niezapinanie pasów podczas jazdy samochodem, uprawianie sportów ekstremalnych czy podejmowanie niebezpiecznych wyzwań.

Okazuje się więc, że częściej toksyczną osobowość samczą mają mężczyźni, którzy spożywają więcej napojów energetyzujących. Autorka badań sugeruje też, że fakt częstego spożywania "psychodrinków" może być wykorzystywany jako wskaźnik problemów psychologicznych.

Mieszać czy nie mieszać?

Dwie trzecie badanych przez Miller używała napojów pobudzających jako uzupełnienia alkoholu w drinkach. Powszechne jest przekonanie, że napoje te neutralizują negatywne działanie alkoholu i wzmacniają wytrzymałość, dzięki czemu imprezy mogą trwać całą noc.

Badanie przeprowadzone przez naukowców z Sao Paulo, w którym wzięło udział 136 osób, gości brazylijskich klubów, pokazuje, że 76% imprezowiczów korzysta z drinków z energizerami. Główne efekty ich spożycia to: podwyższone zadowolenie (37%), euforia (30%), ekstrawersja (26%) i podwyższony poziom energii (24%).

Dr Maria Lucia Souza-Formigoni z Uniwesytetu Stanowego w Sao Paulo przeprowadziła eksperyment na trzech grupach badawczych. Grupa pierwsza spożywała napój energetyzujący z wódką, druga wódkę z sokiem, a trzecia sam napój pobudzający. Wyniki pokazały, że grupa pierwsza nie cierpiała na bóle głowy, charakteryzowała się mniejszym zmęczeniem i lepszym samopoczuciem na następny dzień, w porównaniu do grupy drugiej (wódka i sok). Jednocześnie, mimo iż grupa pierwsza zeznawała, że jej zdolności koordynacji ręka-oko nie pogorszyły się, w ćwiczeniu zręcznościowym ujawniła tak samo słabe wyniki jak grupa druga.

W porównaniu z osobami, które nie mieszają alkoholu z napojami energetyzującymi, ci, którzy spożywają drinki alkoholowo-stymulujące statystycznie piją więcej alkoholu podczas jeden sesji imprezowej (5,8 drinka na sesję w porównaniu z wynikiem 4,5 u nie mieszających). Osoby te również częściej są rekordzistami w liczbie wypitych drinków w ciągu jednej nocy (przeciętnie 8,3 drinka na sesję).

Naukowcy cytują studentów: "Mieszamy alkohol z energizerami, żeby pić dłużej i więcej, żeby bawić się dłużej i intensywniej".

Jak się jednak okazuje, jest to przekonanie błędne. Profesor Mary Claire O'Brien zwraca uwagę, że napoje-stymulatory wcale nie eliminują objawów upojenia alkoholowego, a jedynie je przytłumiają. O'Brien dodaje, że zmieszanie kofeiny (stymulant) z alkoholem (środek uspokajający) jest jak jazda samochodem przy jednocześnie wciśniętych pedałach gazu i hamulca. Osoby, które mieszają energizery z alkoholem, są tak samo pijane jak te, które nie mieszają, ale nie są w stanie tego odczuć i ocenić. Stąd też często podejmują decyzje nieadekwatne do swojego stanu i częściej ulegają wypadkom.

Konsekwencje post-alkoholowe

Ciekawych obserwacji dostarczyli naukowcy z Wake Forest University School of Medicine. Mary Claire O'Brien poddała badaniu 4271 studentów z 10 amerykańskich college'ów. Do badania użyto ankiety, na którą składało się około 300 pytań o zachowania związane z użyciem alkoholu i energizerów.

Jak się okazało, studenci, którzy mieszają energizery z alkoholem, ponoszą dużo większe ryzyko wypadków i innych post-alkoholowych konsekwencji niż studenci spożywający alkohol bez wspomagaczy. Do tych post-alkoholowych konsekwencji naukowcy zaliczają zranienia, wypadki, konieczność skorzystania z pomocy ambulatoryjnej. Ci, którzy mieszają energizery w drinku, padają dwukrotnie częściej ofiarami wymienionych wyżej konsekwencji. Dwukrotnie częściej też osoby te decydują się na jazdę z pijanym kierowcą, a także dwukrotnie częściej są sprawcami nadużyć seksualnych lub padają ich ofiarami.

Wszystkiemu winien marketing

Tymczasem włoscy naukowcy z Uniwersytetu w Messynie winą za popularność drinków alkoholowo-energetyzujących obarczają reklamy. Skierowane są one głównie do ludzi młodych, a jedna z firm konkurencyjnych do Red Bulla oficjalnie przyznaje, że kampania jej nowego napoju pobudzającego skierowana będzie do aktywnych fizycznie mężczyzn w wieku 20-30 lat.

Styl promocji alkoholu oraz psychodrinków jest podobny. Kształt butelki, kolory opakowań, obecność na tych samych imprezach sportowych. Firmy produkujące napoje energetyczne często są głównym sponsorami zawodów sportowych. Lista jest długa: wrestling, surfing, motocross, free style motocross, wyścigi powietrzne, cliff diving itd. To wszystko idzie w parze z rosnącą popularnością wizji bardziej ekscytującego stylu bycia. Takiego, który dodaje skrzydeł.

Jednocześnie reklamy energizerów kreują modę na życie pełne wyzwań, przygód, życie na krawędzi. Wizja taka wydaje się być szczególnie kusząca dla młodych mężczyzn, którzy w czasach silnych kobiet muszą udowadniać swoją męskość. Byczek z puszki energizera zapewnia prostą receptę. Bądź bardziej wytrzymały, pełny sił i energii. Jak tu się nie skusić?

Tomasz Stoma

Przeczytaj więcej na temat energizerów:

Lekarze a energy drinki

Energizery a samcze zachowania

Zobacz też:

Długo nie znaczy dobrze

Wolny nie znaczy swawolny

Kto się boi flirtować?