Największe katastrofy ekologiczne

Katastrofa ekologiczna polega na zmianie środowiska przyrodniczego gatunku lub populacji w sposób, który uniemożliwia jej przetrwanie. Katastrofy dzielą się na: spowodowane działalnością żywiołu (powodzie, pożary, cyklony, huragany itp.) oraz działalnością człowieka (skażenia przemysłowe, awarie elektrowni, pożary, wycieki ropy).

Przyczyny katastrof to głównie globalne ocieplenie (zmiany klimatu) oraz rozwój przemysłu, a co za tym idzie - zwiększenie zagrożenia związanego ze składowaniem i przewożeniem szkodliwych odpadów. Zdarza się też, że ludzki błąd lub brak odpowiedzialności powoduje wybuch lub awarię urządzeń, takich jak reaktory jądrowe lub cysterny, w których przewozi się szkodliwe chemikalia.

Wśród największych ekologicznych katastrof można wymienić:

Czarnobyl (1986) - katastrofa reaktora nuklearnego na Ukrainie. W związku z remontem planowano wyłączyć czwarty blok elektrowni i sprawdzić, czy w razie braku energii elektrycznej turbogenerator będzie w stanie wytworzyć energię niezbędną do ruchu pomp. W wyniku wyłączenia systemów awaryjnych i błędu operatora nastąpił 10 - dniowy pożar. Skażeniu uległo ponad 28. 000 km2. Do atmosfery przedostały się: pluton, jod, cez i stront, ewakuowano ponad 100 tys. osób.

Wysychanie Morza (Jeziora) Aralskiego - początek katastrofy to l. 60, kiedy wskutek działań władz radzieckich zmieniono bieg rzek: Amu Darii i Syr Darii, które zasilały wody morza. Chodziło o zwiększenie produkcji bawełny w Azji Środkowej. Obecnie stężenie soli w wodzie zwiększyło się niemal dwukrotnie, co jest przyczyną śmierci wielu gatunków ryb. W soli znajdują się także trujące związki chemiczne, które przyczyniają się do zwiększenia zachorowalności ludzi na raka oraz choroby układu oddechowego. Wysychanie ma także inne konsekwencje: zmiany klimatyczne (burze piaskowe), spadek produktywności pól, zmiany ekosystemu delt rzecznych. Próbę ratowania części jeziora podjęli Kazachowie, budując tamę, dzięki której zaczęło się napełniać. Zagrożenie jest tak wielkie, że według szacunków, bez ekologicznych interwencji, jezioro może zniknąć za 12 lat!

Pożar w parku narodowym Torres del Paine (2005) - "Zaczęło się banalnie - czeski turysta zabłądził i postanowił nocować na dziko. Podczas biwaku przewróciła mu się benzynowa kuchenka. Trawa, wysuszona przez wyjątkowo upalne w tym roku lato, zajęła się w mgnieniu oka" - pisze Tomasz Surdel z Santiago dla Gazety. W czasie pożaru spłonęło ponad 15 tys. ha lasów, uznanych przez UNESCO za Światowych Rezerwat Biosfery. Zginęło wiele gatunków roślin i zwierząt. Ekolodzy szacują, że lasy powrócą do stanu sprzed pożaru za 150 lat.

Bhopal (1984) - wypadek w fabryce Union Carbide w Bhopalu, gdzie do atmosfery dostał się w postaci trującej chmury izocyjanian metylu (ok. 40 ton). Katastrofa ta, porównywana do tego, co wydarzyło się w Czarnobylu, spowodowała śmierć ponad 1700 osób. W ciągu 10 lat od wypadku wskutek uszkodzenia zdrowia zmarło niemal 7 tys. ludzi. Oficjalną liczbę ofiar podawano w różny sposób, w zależności od źródła. Badania wykonane w 2004 roku na zlecenie BBC wykazały, że chemikalia przeniknęły też do wód gruntowych, przez co dokonało się skażenie wody pitnej.

Zanieczyszczanie wód morskich - spowodowane wyciekami ropy naftowej, mazutu, oleju napędowego i innych chemikaliów. W latach 1990- 2002 największe skutki dla środowiska miały: wypadek statku "Vapam" (na jego pokładzie znalazły się pestycydy), wypadki w Zatoce Perskiej - wypompowanie ok. 816 tys. ton ropy naftowej, podpalenie 650 szybów naftowych, wyciek ok. 280 tys. ton ropy w rosyjskim regionie Korni (1994), wypadek tankowca "Erika" przewożącego olej napędowy (1999) oraz uszkodzenie tankowca "Prestige" w 2002, na zachód od wybrzeży Portugalii i Hiszpanii.

Dominika Fornahl

Autorka jest absolwentką polonistyki. W wolnych chwilach słucha jazzu i czyta powieści J. Andruchowycza oraz S.Chwina. Wielka zwolenniczka ekologii i działań przyjaznych przyrodzie.

Zobacz także:

Duże śmieci, duży kłopot

Ekolodzy, których trzeba znać