Mimo że na co dzień "decybele" kojarzymy z głośnością dźwięku, tekst nie będzie dotyczył pomiarów głośności deszczu, ale nowoczesnego urządzenia jakim jest radar meteorologiczny. Standardowy radar pozwala na obserwowanie stref opadów występujących w promieniu 100-200 km od stanowiska - ich pojawiania się, przemieszczania i zaniku.
Dwa podstawowe elementy radaru to nadajnik i odbiornik. Nadajnik wysyła w przestrzeń falę elektromagnetyczną o określonej długości. Fala wędruje przez atmosferę, napotykając od czasu do czasu przeszkody, od których odbija się i wraca do stacji radarowej. Tu rejestruje ją odbiornik. Znając prędkość przemieszczania się fali w powietrzu oraz czas, po jakim wraca do odbiornika, łatwo można obliczyć odległość "przeszkód" od radaru.
W zależności od tego, co chcemy badać, dobieramy odpowiednie długości fal radarowych, zbliżone do rozmiarów interesujących nas obiektów. Jeśli chcemy wykrywać rakiety balistyczne, posłużymy się falami długości kilkudziesięciu centymetrów, jeśli natomiast naszym celem są zgrupowania kropel deszczu, potrzebujemy fal znacznie krótszych - zazwyczaj 10 lub 3,2cm.
Im mocniejszy sygnał odbieramy, tym poważniejsza przeszkoda, a więc - w tym przypadku - silniejszy deszcz. I tu właśnie na scenę wkraczają decybele, czyli wymyślny sposób na porównywanie różnych wielkości. W przypadku radaru porównujemy moc wiązki wysyłanej przez urządzenie oraz moc promieniowania powracającego (czasem to drugie zastępujemy wybraną wielkością standardową). 10 decybeli oznacza, że sygnał powracający jest 10 razy silniejszy niż standardowy, 20 decybeli - 100 razy, 30 - 1000 itd. Jeśli kogoś nie przeraża tak poważne pojęcie matematyczne jak logarytm, więcej szczegółów o decybelach znajdzie tutaj.
Obrazy radarowe, które znamy też z prognoz pogody w telewizji, dostępne są na wielu stronach internetowych. Aby z nich korzystać nie trzeba być specjalistą - zazwyczaj w sąsiedztwie mapki znajduje się legenda, w której obok wartości w decybelach występują łatwo zrozumiałe określenia typu deszcz umiarkowany (25-35 decybeli) czy silny (35-40 decybeli). Wystarczy przejrzeć kilka mapek wstecz, by zorientować się, czy w naszą stronę nadciąga strefa opadów i jak szybko się porusza.
Aleksandra Kardaś
Autorka jest fizykiem atmosfery, prowadzi kurs "Meteorologia przez Internet" (w projekcie COME UW), lubi oglądać zjawiska meteo z Ziemi i... z kosmosu (od czego mamy satelity?).
Zobacz także:
