Wywodząca się z języka greckiego enigma oznacza po polsku zagadkę. Nic dziwnego że ktoś wpadł na pomysł nazwania tak niemieckiej maszyny szyfrującej, której szyfr przez wiele lat był nie do złamania. Enigma została opracowana przez Hugo Kocha, a jej produkcją zajęła się w latach 20. XX wieku firma Scherbius&Ritter.
Maszyna ta łączy ze sobą system elektryczny i mechaniczny. 26 znakowa klawiatura, bębenki zwane rotorami lub wirnikami oraz mechanizm, który przy każdym naciśnięciu klawisza przekręca bębenki, wchodzą w skład systemu mechanicznego. Są również elementami obwodu elektrycznego. Po naciśnięciu przycisku na klawiaturze obwód zamyka się co umożliwia przepływ prądu. Dzięki temu zapala się lampka, która podświetla otrzymaną literę.
Kiedy rozpoczęła się II wojna światowa Enigma stała się bardzo ważna ze względów strategicznych. Była wykorzystywana głównie przez siły zbrojne oraz inne służby państwowe i wywiadowcze Niemiec. Jednostki wojskowe zostały podzielone na różne sieci, z których każda używała innych ustawień maszyny. Aby móc odczytać odebraną wiadomość, nadawca i odbiorca musieli mieć takie same ustawienia Enigmy. Dlatego drukowano specjalne książki kodowe, zawierające ustawienia na dany dzień. Żeby zabezpieczyć się przed przechwyceniem informacji przez aliantów używano zmywalnego wodą tuszu.
Chcąc uniknąć wpadki trzeba było wprowadzić szereg procedur obowiązujących przy szyfrowaniu. Między innymi dla każdej wiadomości wprowadzano indywidualne ustawienia. Zaszyfrowana właściwa pozycja bębenków była transmitowana tuż przed nadaniem wiadomości.
Pierwsze szyfrogramy zakodowane przy użyciu Enigmy zostały rozwiązane w 1932r. Do pracy nad rozszyfrowaniem maszyny zatrudniono lingwistów i matematyków. Dzięki pracy Polaków, głównie Marcina Rejewskiego, Jerzego Różyckiego i Henryka Zegalskiego pod koniec wojny praktycznie cała korespondencja szyfrowania przez Niemców była odczytywana.
Do lat 70. ubiegłego wieku informacje o Enigmie utajniono. W tym czasie maszyny przestały być używane. Jest jednak liczna grupa pasjonatów, którzy na aukcji są gotowi zapłacić za Enigmę nawet 20 tys. dolarów.
Jak się łamie szyfry? Omówienie na przykładzie maszyny rotorowej Enigma, Instytut Matematyczny PAN, 24 września
