Armie pokonane przez pogodę

Bogusz Szymański

16.02.2012 03:15

A A A Drukuj

Napoleon przegrał przez nagły atak zimy, Cezar - przez niepomyślne wiatry. Pod koniec XIX wieku cyklon zapobiegł wojnie między Niemcami a Stanami Zjednoczonymi. Zobacz, jak pogoda pisała historię.

Hannibal przekraczający Alpy.

Truizmem jest twierdzenie, że warunki pogodowo-klimatyczne mają znaczący wpływ na działania wojenne. Przed nastaniem ery przemysłowej plany wojenne były były w dużej mierze determinowane porami roku i kalendarzem prac polowych na wsi - zarówno ze względu na konieczność zapewnienia zaopatrzenia, jak i - w przypadku dawnych armii złożonych z pospolitego ruszenia - uniknięcie odrywania powoływanych pod broń chłopów od prac rolnych. Współczesne wojska nie są wprawdzie równie bezpośrednio uzależnione od pogody, jednak wciąż może ona wywrzeć istotny wpływ na operacje zbrojne, chociażby utrudniając działania lotnictwa lub marynarki wojennej czy prowadzenie rozpoznania.

Od dawna też co bardziej przebiegli dowódcy starali się wykorzystywać zjawiska atmosferyczne na swą korzyść, głównie w celu ukrycia przed przeciwnikiem własnych wojsk. Przykładowo, już w 217 r. p.n.e. armia kartagińska dowodzona przez Hannibala, dzięki umiejętnemu wykorzystaniu mgły rozbiła liczące 30 tys. żołnierzy wojska rzymskie w bitwie nad Jeziorem Trazymeńskim. Maszerujący drogą wzdłuż brzegu Rzymianie zostali wciągnięci w zasadzkę, otoczeni i zaatakowani przez rozmieszczonych skrycie na zboczach ponad drogą Kartagińczyków, tracąc około 15 tys. legionistów.

Często jednak wpływ pogody na działania wojenne ma bardziej losowy charakter. Niekiedy wynika on z nagłego i niespodziewanego załamania pogody, niekiedy ze zlekceważenia możliwych do przewidzenia lokalnych uwarunkowań klimatycznych. W obu jednak przypadkach skutki potrafią mieć charakter decydujący o losach kampanii.

Jeden z najstarszych opisów pogody wywierającej zasadniczy wpływ na przebieg wojny znaleźć można w Biblii, ściślej w Księdze Jozuego (10:11), zawierającej opis wojny Izraelitów z Amorytami, którzy poniósłszy porażkę pod Gibeonem mieli podczas odwrotu paść ofiarą (za sprawą Boga) nawałnicy, w rezultacie której "więcej ich zmarło wskutek kamieni gradowych, niż ich zginęło od miecza Izraelitów". W późniejszych czasach nieubłagana aura nieraz jeszcze decydowała o losach bitew, a nawet wojen. I nieraz też przypisywano ten wpływ boskiej interwencji.